Για πρώτη φορά παρουσιάστηκε ο πλήρης χάρτης των ενεργών ρηγμάτων της Ελλάδας, αποτέλεσμα συστηματικής χαρτογράφησης από ομάδα επιστημόνων του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της Νέας Ζηλανδίας. Η έρευνα βασίστηκε σε λεπτομερή Ψηφιακά Μοντέλα Εδάφους του Ελληνικού Κτηματολογίου και απέδωσε την πρώτη ολοκληρωμένη βάση δεδομένων ενεργών ρηγμάτων στη χώρα, με την ονομασία AFG – Active Faults Greece.
Στη βάση καταγράφονται 3.815 ίχνη ρηγμάτων, ομαδοποιημένα σε 892 ρήγματα, εκ των οποίων περισσότερα από τα μισά αποτυπώνονται για πρώτη φορά. Η χαρτογράφηση πραγματοποιήθηκε σε ενιαία κλίμακα 1:25.000, επιτρέποντας λεπτομερή τεκμηρίωση της γεωμορφολογικής δομής της χώρας.
Τα ρήγματα ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες:
– Ενεργά, όταν υπάρχουν σαφή μορφολογικά σημάδια πρόσφατης παραμόρφωσης.
– Πιθανώς ενεργά, όταν τα ίχνη είναι ορατά αλλά τα στοιχεία είναι περιορισμένα.
– Αβέβαια, όταν απαιτούνται επιπλέον παρατηρήσεις.
Περισσότερα από 2.000 ίχνη χαρακτηρίζονται ενεργά και περίπου 1.600 πιθανώς ενεργά. Η ανάλυση δείχνει ότι πάνω από τα μισά ενεργά ρήγματα επηρεάζουν τη διαμόρφωση ποταμών, κοιλάδων και ορεινών όγκων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, νεότερα ιζήματα έχουν καλύψει δομές που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.
Τα Ψηφιακά Μοντέλα Εδάφους επέτρεψαν την ακριβή αναγνώριση γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών που σχετίζονται με τεκτονικές διεργασίες. Η ερμηνεία των δεδομένων συνδυάστηκε με επιτόπιες παρατηρήσεις και υπάρχουσες γεωλογικές μελέτες, ώστε τα ίχνη να επιβεβαιωθούν και να ταξινομηθούν με συνέπεια.
Η χαρτογράφηση ενεργών ρηγμάτων έχει άμεση πρακτική σημασία για τον σχεδιασμό υποδομών, όπως οδικοί άξονες, γέφυρες, φράγματα και ενεργειακές εγκαταστάσεις. Τα στοιχεία της AFG, όταν ενσωματωθούν σε σεισμικά μοντέλα και δεδομένα εδαφικών παραμορφώσεων, μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά την εκτίμηση της σεισμικής επικινδυνότητας στη χώρα.
Η βάση AFG είναι ελεύθερα προσβάσιμη. Μέσω διαδραστικού χάρτη, κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να εντοπίσει τα ενεργά ρήγματα μιας περιοχής και να ενημερωθεί για τα χαρακτηριστικά τους. Η προσπάθεια στοχεύει να ενισχύσει τη γνώση και να συμβάλει στον ασφαλέστερο σχεδιασμό σε μια από τις πλέον σεισμικά ενεργές περιοχές της Ευρώπης.